عبد الرحمن جامي

مقدمة ويليام چيتيك 15

نقد النصوص في شرح نقش الفصوص

فهرست استاد حكمت ( جامى ، ص 161 - 162 ) ، آقاى مدرس گيلانى ( هفت اورنگ ، ص نوزده - سى و چهارم ) و آقاى هاشم رضى ( ديوان كامل جامى ، مقدمه ، ص 293 - 300 ) داده خواهد شد . هر گاه كتابى به زبان عربى باشد تصريح خواهد شد ، و هر گاه تصريح نشده باشد آن كتاب به زبان فارسى است . در پاورقيها سعى شده است كه بعضى از جزئيات طبع اين آثار داده شود ، منتها به چاپهاى معروف و يا چاپهايى كه نگارنده ديده است اكتفا شده است ، و قصد آن نبود كه تمام چاپهاى مختلف هر اثر قيد شود . در تقسيم بندى آثار جامى به سه بخش عمده توجه مىشود : اول أدبيات به معنى متداول لفظ ، يعنى شعر و انشاء و نثرهاى ادبى دوم علوم نقلى ( قرآن ، حديث ، سيره ، فقه ، تصوف ، علوم زبان ) ، سوم علوم عقلى ( موسيقى ، عرفان و حكمت ) . ناگفته نماند كه ديوان جامى و مثنوى هفت اورنگ و منشآت او هر كدام سرشار از مطالب عرفانى و حكمى است ، و ممكن بود اينها را نيز تحت عنوان « عرفان و حكمت » قرار دهيم . « 1 » ليكن از آن جا كه اين نوشته ها بيشتر جنبهء ادبى دارد ، آنها را تحت عنوان « أدبيات » قرار داديم و قسمت « عرفان و حكمت » را به كتب و رسائل جداگانه اختصاص داديم .

--> « 1 » . جامى در ساده كردن مباحث مشكل عرفانى و در به نظم آوردن آنها نبوغ خاصى از خود نشان مىدهد ، خصوصا در مثنوى هفت اورنگ . و همان طورى كه او در بسيارى از موارد - چنان كه در بخش هفت اين مقدمه نشان خواهيم داد - آثار بزرگان را به نثر ترجمه مىكند ، گاهى در هفت اورنگ اين آثار منثور را به نظم در مىآورد . رك آقاى دكتر على شيخ الإسلامي ، « تأثير رسالهء حلية الابدال محيى الدين عربى در سلسلة الذهب عبد الرحمن جامى » ، مجموعهء مقالات چهارمين كنگرهء تحقيقات ايرانى ، شيراز ، 1354 ش ، ج 3 ، ص 92 - 98 .